101 portraits

IMG_6995

 

 

Vrijdag 16 februari

 

101 pastelkrijtportretten

 

In 2014 wordt op een zolder in het dorpje Sépey in Zwitserland een dagboek gevonden. Het behoorde toe aan de kunstenaar Eugène Burnand (1850-1921). Deze schilder kreeg in 1917 van de –officieel- neutrale Zwitserse regering, maar in praktijk pro-Duits, de opdracht Duitse krijgsgevangenen in Frankrijk te gaan bezoeken om verslag uit te brengen van de omstandigheden waarin zij verkeerden. Hij gaf –daar aangekomen- zijn opdracht terug wat tot inbeslagname van zijn paspoort leidde. Hij werd ziek, kon geen kant op en besloot de soldaten te gaan portretteren die ondergebracht waren in barakken in de buurt van zijn appartement in Parijs. Later reisde hij naar Montpellier en Marseille, omdat er troepen naar toe werden gezonden om uit te rusten en te herstellen van het oorlogsgeweld. Daar – op een kruk, ‘knie tegen knie’, zoals hij in zijn dagboek schrijft-, tekende hij de meeste portretten. Het project dat hij in Parijs begonnen was, werd al groter.
Zijn sympathie lag bij de Fransen, met alle uit de koloniën afkomstige landgenoten; mannen uit Algerije, Tunesië, Marokko, maar ook uit Pakistan en China, Groot Brittannië en de Verenigde Staten. Uiteindelijk eerde hij in 101 gelijkwaardige portretten alle rangen en standen; van soldaat tot officier, van verpleegster tot marinier. Zwarte soldaten mochten van de Amerikanen geen wapens dragen, witte Franse officieren heersten over de koloniale troepen, maar voor Burnand waren ze allemaal gelijk.

Het museum heeft de tekeningen sinds 1924 in bezit en heeft moeite gedaan zoveel mogelijk namen te achterhalen. Bij deze tentoonstelling in het Musée Légion d’Honneur, zit bij de begeleidende brochure nog steeds de vraag of nazaten die iemand menen te herkennen, zich willen melden.

Ik vond het een aangrijpende tentoonstelling. De suppoost vertelde me dat veel mannen terugkeerden en de dood vonden op het slagveld. Anderen overleefden en bleven met de schilder bevriend, tot zijn dood in 1921.

De koppeling van al die portretten aan de militaire onderscheidingen uit alle landen, die in de vitrines voor de portretten lagen, maakte het extra wrang.
Het deed me denken aan een documentaire die ik ooit zag over het Amerikaans militair hospitaal in Bagdad, waar filmers voor het eerst toegang kregen. Zij waren getuige van een ceremonie waar een van de zwaar gewonde militairen op een rood kussentje een medaille aangereikt kreeg, die hij niet kon oppakken omdat hij zijn armen verloren had.

De gruwelen van oorlog, van alle tijden.

 

101 pastel chalk portraits

In 2014, a diary was found in an attic in the village of Sépey in Switzerland. It belonged to the artist Eugène Burnand (1850-1921). In 1917, this painter received the order from the officially neutral Swiss government -but in practice pro-German-, to visit German prisoners of war in France to report on the circumstances in which they were living. He gave up his assignment, which led to the seizure of his passport. He became ill, could not go any further and decided to portray the soldiers who were housed in barracks near his apartment in Paris. Later he traveled to Montpellier and Marseille, because troops were sent to rest and recover from the violence of war. There – on a stool, ‘knee to knee’, as he writes in his diary, he drew most of the portraits. The project he started in Paris was already getting bigger.
His sympathy was with the French, with all compatriots from the colonies; men from Algeria, Tunisia, Morocco, but also from Pakistan and China, Great Britain and the United States. Finally, in 101 portraits, he honored all ranks and stands; from soldier to officer, from nurse to marine, all drawn in the same manner. Black soldiers were not allowed to carry arms from the Americans, white French officers ruled colonial troops, but they were all equal to Burnand.

The museum has owned the drawings since 1924 and has struggled to find as many names as possible. At this exhibition in the Musée Légion d’Honneur, the accompanying brochure still asks whether descendants who think they recognize someone, want to register.

I thought it was a moving exhibition. The attendant told me that many men returned and died on the battlefield. Others survived and continued to befriend the painter until his death in 1921.

The coupling of all those portraits to the military awards from all countries, which were in the display cases for the portraits, made it extra wry.
It reminded me of a documentary that I once saw about the American military hospital in Baghdad, where filmmakers first got access. They witnessed a ceremony where one of the severely wounded soldiers was handed a medal on a red pad, which he could not pick up because he had lost his arms.

The horrors of war, of all times.

 

 

IMG_7036IMG_6997IMG_7035IMG_7032IMG_7015IMG_7012IMG_7005IMG_7019IMG_7017IMG_6999

IMG_7007